Dzisiaj imieniny obchodz: Antoni, Kinga, Krystyna, Kunegunda, Olga, Wojciecha
24.07.2017.



AKTUALNOCI BIP

Rada Miejska
Komisje Rady Miejskiej
Burmistrz
Zastpca Burmistrza
Sekretarz
Skarbnik
Jednostki organizacyjne
Owiadczenia majtkowe
Nasza gmina
O nas
Soectwa
Statystyka
 
Prawo miejscowe
Statut Gminy
Regulamin organizacyjny
Uchway Rady Miejskiej
Protokoy
Zarzdzenia Burmistrza
Podatki i opaty
Strategia rozwoju
Statut Uzdrowiska
 
Inwestycje
Tereny inwestycyjne
Przetargi
Zagospodarowanie przestrzenne
Ochrona rodowiska
Wykaz danych o rodowisku
 
Finanse
Budet 2012
Budet 2013
Budet 2014
Budet 2015
 
Dla Interesanta
Kontakt
Dla niesyszcych
Wnioski do pobrania
Jak zaatwi spraw
Skrzynka Podawcza
Status sprawy
Informacje nieudostpnione
Akty prawne
Gospodarka odpadami
Referendum
Wybory do sejmu i senatu
 
Instrukcja obsugi
Redakcja biuletynu
 

















Advertisement
Herb Brzecia Kujawskiego PDF Drukuj Email
23.10.2008.

 pobierz herb-(plik zip)

Tradycje heraldyczne Brzecia Kujawskiego

    Brze Kujawski naley do grupy miast polskich o bogatej tradycji heraldycznej. W Polsce herby miejskie upowszechniy si dopiero w XVI w., jednak maja one rwnie redniowieczny rodowd. Pocztki herbw poszczeglnych miast zwizane s najczciej z godami wyobraonymi na uywanych przez nie pieczciach, w niektrych przypadkach ju od XIII w. Goda te suyy czsto jako pierwowzr herbu miasta, ktry szczeglnie w duych orodkach miejskich nie ulega wikszym zmianom od wiekw rednich przez nastpne stulecia. Uzyskanie przez Brze prawa miejskiego przed 1250 r. za spraw ksicia Kazimierza Konradowica wynioso to miasto do rangi najwaniejszych orodkw Kujaw. Po mierci Kazimierza w 1267 r., wadztwo kujawskie podzielone zostao midzy jego synw, a Brze przypad Wadysawowi okietkowi, stajc si stolic niewielkiego ksistwa. Wydarzenia z pocztku XIV w., kiedy to okietek walczy o koron polsk, ukazay wan i aktywn politycznie rol miasta, ktre wydatnie wspomogo ksicia (od 1306 r.) w zabiegach zjednoczeniowych Polski. Najstarsze zachowane pieczcie miasta pochodz z tego wanie okresu i stanowi one pierwowzr herbu Brzecia, spajajcego trzy wtki charakterystyczne dla sfragistyki miejskiej. Widoczne s one zwaszcza na dwch wielkich pieczciach z pierwszej poowy XIV w. Ukazuj one potny, ceglany mur miejski, blankowany z bram o sklepieniu ukiem trjlistnym ostrym (o zamknitych wrotach) z trzema wieami blankowanymi, z ktrych rodkowa najwysza. W kadej wiey po dwa okna romaskie w pas (otwarte), a w wieach bocznych oprcz okien furta (take otwarta). Na rodkowej, najwyszej wiey, poniej okien, trjktna tarcza herbowa z godem ksit kujawskich (pouorze i poulew). Midzy wieami przedstawione dwie postacie witych patronw – z prawej w. Stanisaw biskup, w infule na gowie i z pastoraem w lewej rce oraz bogosawicy rk praw, z lewej strony w. Piotr z dwoma kluczami.
    Geneza symboliki eksponowanej na XIV-wiecznych pieczciach Brzecia siga drugiej poowy XIII w. Zamieszczona bowiem na rodkowej wiey tracza z herbem kujawskiej linii Piastw – pouorem i poulwem, wystpia dopiero w sfragistyce synw Kazimierza Konradowica. Godo to widnieje na pieczci ksicia Siemomysa znanej z 1268 r. oraz na jego pieczci odwrocia. Kolejni ksita kujawscy uywali ju konsekwentnie herbu swej linii dynastycznej, stad spotykamy go na pieczciach Leszka Czarnego, Wadysawa okietka, Leszka Siemomysowica oraz Przemysa Siemomysowica. Omawiane zatem pieczcie miejskie Brzecia Kujawskiego mogy powsta po 1268 r. Motywy umieszczenia herbu kujawskiego na pieczci miasta zwizane byy prawdopodobnie z chci podniesienia prestiu Brzecia, uwypuklajc jego „stoeczno”, jako gwnej (od 1275 r.) siedziby ksit kujawskich. Ponadto uwzgldniajc chronologi powstania jednej z XIV-wiecznych pieczci, ktra powstaa przed 1332 r. (tj. przed zajciem miasta przez Krzyakw), a by moe niedugo po 1306 r., kiedy to nastpio odnowienie wadzy okietka nad Kujawami, za wydatnym wsparciem mieszczan brzeskich, Wadysaw chcc si odwdziczy miastu mg mu ofiarowa m.in. godo miejskie, ubogacone herbem ksicym.
    Innym wtkiem pomagajcym rozwietli genez goda miejskiego Brzecia s umieszczone na XIV-wiecznych pieczciach postacie w. Stanisawa i w. Piotra, figur, ktre zajmoway poczesne miejsce w polskim panteonie witych. Umieszczenie powyszych patronw w godle nie byo przypadkowe, bowiem wzniesiony na terenie Starego Brzecia pierwotny koci parafialny nosi wezwanie wanie w. Piotra i w. Pawa. wity Stanisaw, biskup mczennik, by natomiast patronem idei zjednoczenia Polski. W pocztkach XIV w. jego protekcja bya szczeglnie potrzebna okietkowi. Wyniesienie na otarze w Asyu w. Stanisawa, w 1253 r., w ktrego kanonizacji starali si ksita polscy m.in. ojciec Wadysawa, Kazimierz Konradowic, miao pomc w scaleniu na nowo Krlestwa Polskiego, tak samo jak cudownie zrosy si czonki biskupa mczennika. Rozprzestrzeniajcy si w Polsce intensywnie od drugiej poowy XIII w. kult w. Stanisawa, nis ze sob ide zjednoczenia kraju. W Brzeciu wyrazem adaptacji tego kultu, jak i samej idei byo wzniesienie nowej wityni parafialnej pod wezwaniem w. Stanisawa, w lokacyjnym miecie, staraniem ojca okietka, ksicia Kazimierza. Na pieczciach posta w. Stanisawa po raz pierwszy zostaa umieszczona w 1281 r. przez ksicia sieradzkiego i krakowskiego Leszka Czarnego, starszego, przyrodniego brata Wadysawa okietka. Figuruje ona w na godle pieczci obok herbu ksit kujawskich. Zesp symboli zawartych w ikonografii pieczci Leszka przeszed nastpnie na piecz Krakowa, ktrego ksi ten by wwczas wadc. Wadysaw okietek, faktyczny zjednoczyciel Krlestwa Polskiego, kontynuujc ide Leszka Czarnego, przej po nim take symbolik. Za jego to spraw, ale i zapewne samych mieszczan brzeskich, ktrzy aktywnie wspomogli swego ksicia w walce o tron krakowski, schemat ikonograficzny pieczci Brzecia przeniesiony zosta zapewne z pieczci Krakowa. Tym te tumaczy si, e w Brzeciu wystpi na pieczci w. Stanisaw zamiast zgodnie z wezwaniem pierwotnego brzeskiego kocioa parafialnego – w. Piotr i w. Pawe. Symbolika gode pieczci Krakowa i Brzecia Kujawskiego, wyraona przez figur w. Stanisawa i herb ksit kujawskich, nie majcych adnych odpowiednikw wrd polskich redniowiecznych pieczci miejskich, wyranie informuje o programie politycznym zjednoczenia Polski przez Piastw kujawskich. Zamieszczony w godle miejskim Brzecia Kujawskiego herb kujawskiej linii Piastw by manifestacj wadzy zwierzchniej. Ten wspkonstytuujcy godo brzeskie herb, podobnie jak w herbie Poznania i np. Krakowa informowa zarwno o wacicielach i zaoycielach orodka pochodzcych z Piastw kujawskich, a nastpnie zmieni sw tre, by wskazywa na ziemi, ktrej Brze by stolic. Podobiestwo wtku ikonograficznego pieczci Brzecia Kujawskiego, Krakowa i Poznania jest charakterystyczne dla sfragistyki miejskiej wiekw rednich. Rnice jakie wystpuj w ich godach dotycz jedynie patronw miasta – Brze mai w. Stanisawa i w. Piotra, Krakw w. Stanisawa i w. Wacawa a Pozna w. Piotra i w. Pawa.
    Od XIV w. Brze dysponowa te pieczciami mniejszymi. Na znanych nam dwch egzemplarzach z XIV w. eksponowana na nich symbolika jest uproszczonym wyobraeniem z pieczci wielkich. Widzimy na nich okazay mur miejski, blankowany z bram gotyck o zamknitych wrotach, trzy wiee z czego rodkowa najwysza z trjktn tarcz herbow z godem ksit kujawskich nakryta jest spiczastym dachem, dwie boczne natomiast w jednym przypadku s blankowane, w drugim nakryte spiczastym dachem. Pomidzy wieami zarys postaci (kreski pogrubione w rodku wysokoci) witych patronw. Prawie identyczne wyobraenie widnieje na pieczci z XV w., z t jednak rnic, e rytownik wykona j bardziej nieudanie (nieczytelna tarcza z herbem ksit kujawskich oraz pomidzy wieami nieudana prba powtrzenia wyobrae witych patronw – drzewca zakoczone zgrubieniami). Dalsze przeobraenia goda miejskiego miay miejsce w XVI w. Na wykonanej w XVI w. pieczci, funkcjonujcej co najmniej do poowy XVII w., widzimy mur miejski z trzema wieami w formie nietknitej, tarcz z nieczytelnym herbem ksit kujawskich umieszczon na rodkowej, najwyszej wiey przykrytej spiczastym dachem zwieczonym kul i dwie postacie midzy wieami, z tyme w miejsce jednego z patronw (w. Piotra), umieszczono figur klczc (burmistrza) z rkami zoonymi do modlitwy, zwrcon w lewo, ku postaci znajdujcej si pomidzy wie lew a rodkow - w. Stanisawa z pastoraem.
    O herbie Brzecia Kujawskiego informowa take pod koniec XVI w. Bartosz Paprocki, ktry widzc w nim podobiestwo z herbem Krakowa, bardzo swobodnie potraktowa jego faktografi, doprowadzajc do go widocznych znieksztace. Opisujc herb miasta stwierdzi, e godo jego tworzy ceglany mur miejski, blankowany z bram o otwartych wrotach, w ktrej przejedzie umieszczony by Orze bez korony, zwrcony w lewo, powyej za linii muru widniay trzy wiee blankowane, z ktrych rodkowa bya najwysza.
    W XVII w. (zapewne w drugiej poowie), powstaa nowa piecz Brzecia, odtwarzajca pierwotny wtek ikonograficzny, czyli w miejsce klczcej postaci burmistrza przywrcono figur w. Piotra. Widoczne zmiany w wyobraeniach napiecztnych goda miasta zachodz w XVIII w. Z tego okresu znamy 3 pieczcie. Pierwsza wyobraa mur miejski z otwart bram, w ktrej umieszczono ptora krzya (godo szlacheckie herbu Prus), powyej za linii muru widniej trzy wiee. Brak jest postaci patronw i tarczy z herbem ksit kujawskich. Druga piecz, odcinita na dokumencie w 1777 r., ukazywaa mur miejski z trzema wieami, z ktrych rodkowa przykryta bya kopu, a w murze zamiast jednej bramy trzy furty. Trzecia, osiemnastowieczna piecz, uyta w 1790 r., nie przedstawiaa muru miejskiego i wie lecz jabko krlewskie, bd gow w. Jana Chrzciciela. Piecz ta o niejasnym wyobraeniu naleaa zapewne do burmistrza Brzecia, gdy uyta zostaa na dokumencie wystawionym wanie przez tego urzdnika (legenda pieczci niestety zostaa cakowicie zniszczona).  
    W okresie zaborw miasto zaprzestao uywa pieczci ze swoim pierwotnym wtkiem ikonograficznym. Jak wiadcz pieczcie, Brze posugiwa si herbem pastwowym Ksistwa Warszawskiego, a po 1815 r., herbem Krlestwa Polskiego, a take guberni warszawskiej. W przeciwiestwie do wczeniejszych pieczci, poczynajc od XIV w., ktrych napis otokowy by w jzyku aciski, w czasie porozbiorowym wikszo pieczci miasta Brze bya zaopatrzona legend w jzyku rosyjskim. W 1847 r., gdy wczesny rzd przystpowa do przeprowadzenia reformy administracyjnej, na ktr skadao si take m.in. ustalenie herbw miejskich, za wzr herbu miasta Brze Kujawski wzito znieksztacone wzgldem pierwotnego wzoru goda przedstawienie ikonograficzne z XVI-wiecznego Herbarza Bartosza Paprockiego. I tak wersj goda, ktrego miasto nigdy nie uywao,  przesano carowi do akceptacji w 1847 r. W okresie midzywojennym XX w. Brze Kujawski, podchodzc do sprawy do swobodnie w zakresie zachowania poprawnoci faktograficznej herbu, uywa goda zaprezentowanego przez Bartosza Paprockiego. W okresie PRL-u miasto powrcio do pierwotnego wyobraenia herbu widniejcego na redniowiecznych pieczciach Brzecia.
    Jak wykazano w materiale historycznym najstarsze wizerunki goda miasta Brze, zachowane na redniowiecznych pieczciach miejskich nie rni si zbytnio od siebie. Symbolika eksponowana w ikonografii tych pieczci trwaa do XVII w. Pniejsze zmiany w herbie wprowadzay systematyczny chaos faktograficzny, co w konsekwencji doprowadzio w XIX w. do posugiwania si przez miasto a do II wojny wiatowej, herbem z godem, ktrego nigdy wczeniej nie uywao. Do pierwotnego wizerunku herbu wrcono dopiero w okresie PRL. Chcc odwiey i unowoczeni godo miasta, nadajc mu bardziej wspczesny charakter, by mogo suy take Gminie Brze Kujawski, wskazane jest przy opracowywaniu nowych weksyliw odwoa si najstarszych przekazw rdowych. Naley te pamita, by przy procesie tworzenia znakw samorzdowych zachowa jak najwicej cech odpowiadajcych okresowi staropolskiemu. Wspczesne weksylia Brzecia Kujawskiego musz zatem czy w sobie bogactwo redniowiecznej tradycji heraldycznej i ponadczasow estetyk. Eksponowanie ich przez wadze i mieszkacw Miasta i Gminy ma bowiem przysparza im dumy i ch identyfikowania si z nimi.

Herb
            Wychodzc z zaoenia, e wszdzie tam, gdzie jest to moliwe, w heraldyce samorzdowej, naley reaktywowa stare, historyczne herby a nie tworzy nowe. Komponujc projekt herbu Brzecia Kujawskiego starano si zachowa jak najwicej wtkw ikonograficznych pochodzcych z okresu redniowiecza. W ten sposb herb nie pozby si oryginalnego, historycznego wyobraenia i zyska wieo oraz wiksz czytelno. Projekt herbu zakada umieszczenie goda w tarczy pnogotyckiej, zwanej te hiszpask, jak to zalecio I Krakowskie Kolokwium Heraldyczne (8 padziernika 1999 r.).  Tarcza ta jest zaokrglona od dou o proporcjach wysokoci do szerokoci jak 7 : 6.
            Proponowany projekt herbu oparty jest na godle redniowiecznych i nowoytnych pieczci miasta Brze Kujawski z przedstawieniem miejskiego muru z trzema wieami, nad ktrym stoj dwaj wici patronowie miasta.
            W polu biaym ceglany mur miejski, blankowany, czerwony z bram zot, o sklepieniu ukiem trjlistnym ostrym, okut zawiasami czarnymi, zamknit. Powyej linii muru trzy wiee ceglane, blankowane, czerwone, z ktrych rodkowa najwysza. W kadej wiey po dwa okna romaskie, otwarte, z przewitem, a w wieach bocznych oprcz okien furta, otwarta, z przewitem. Na wiey rodkowej, poniej okien, trjktna tarcza herbowa z godem kujawskiej linii Piastw, w ksztacie i kolorach oglnie przyjtych, a mianowicie w polu zotym pouorze czerwony i poulew czarny. Pomidzy wieami, nad murem, postacie patronw – z prawej w. Stanisawa biskupa mczennika, w infule zotej ze srebrnymi pasami – pionowym po rodku i poziomym przy czole, ornacie zotym i dalmatyce zielonej oraz cimach zielonych, z pastoraem o trzonie zotym i zotej krzywani w lewej rce, oraz uniesion do poowy w gecie bogosawiestwa rk praw. Z lewej strony, pomidzy wieami, posta w. Piotra Apostoa z lekk czupryn i brod, w dalmatyce zielonej i cimach zielonych, z dwoma skrzyowanymi kluczami zotymi (o trzech wyszczerbieniach tzw. zbach) trzymanymi w doniach na piersiach. 
            Herb mona umieszcza na: sztandarze, fladze, (w caoci lub godo), pieczciach urzdowych i innych oznakach wadz miejsko-gminnych (burmistrza, jego zastpcy, czonkw zarzdu, przewodniczcego rady i jego zastpcw, czonkw rady), na budynkach, ktre s siedzib wadz samorzdowych miasta i gminy, a take we wntrzach tyche budynkw, budynkach bdcych wasnoci samorzdu, na pismach, okolicznociowych drukach, wizytwkach wadz miejsko-gminnych (za zgod rady, a take niszych urzdnikw Zarzdu), na tablicach pamitkowych fundowanych przez wadze samorzdu, supach granicznych tzw. witaczach, pojazdach, transparentach umieszczanych przy drodze. Uywanie herbu przez osoby nieurzdowe jest dopuszczalne za zgod Rady Miejskiej. Moe ono mie jednak charakter tylko czasowy.

dr Gerard Kucharski
Uniwersytet im. A. Mickiewicza
w Poznaniu

 
« poprzedni artyku   nastpny artyku »
STRONA GWNA
 
Historia
Zarys dziejw
Monografia Brzecia Kujawskiego
Zasueni dla gminy
Ziemia Brzeska kolebk polakw
Wieniec - zarys dziejw
Archeologia
Historia spoecznoci ydowskiej
 
Herb
Flaga
Sztandar gminy
Pieczcie
Hejna
 
Kultura
Brzeskie Centrum Kultury
Biblioteka Publiczna
Rejestr instytucji kultury
Wiadomoci z Grodu ...
Twrcy Ziemi Brzeskiej
Muzeum, wydawnictwo-Redecz Krukowy i okolice
 
Zabytki
Wykaz zabytkw
Zesp Klasztorny Dominikanw
Koci Parafialny p.w. witego Stanisawa Biskupa
Zamek Krlewski
Ratusz Miejski
Mury Miejskie
Zesp paacowo-parkowy w Brzeziu
Zesp paacowo-parkowy w Wiecu
 
Turystyka
Punkt Informacji Turystycznej
Staa ekspozycja archeologiczna
Baza noclegowa
Szlaki turystyczne
Szlak piastowski
Uzdrowisko Wieniec Zdrj
Mapy
Strategia rozwoju
 
Apteki
Opieka zdrowotna
Informator teleadresowy
Rozkady jazdy
- PKS
     - linia prywatna
Akademia PARP
Niepenosprawni
Komunikaty dla rolnikw
Organizacje pozarzdowe
Zaginione zwierzta

Zesp Szk Centrum Ksztacenia Rolniczego
Szkoy i Przedszkola z terenu gminy
Gminny Klub Sportowy - okietek
Tenis Ziemny w Brzeciu Kujawskim
Memoria Czesawa Wasilewskiego
Klub Karate Tradycyjnego
Ochotnicze Strae Poarne
Stowarzyszenie Lepsze ycie
Chata futrzaka

                       
© Urzd Miejski w Brzeciu Kujawskim 2000